آتشسوزی زندان باشگاه افسران رشت در روزهای پایانی سال ۱۳۶۲، یکی از تلخترین خاطراتی است که هرگز از ذهنم پاک نمیشود.
اعدام یک زندانی در زندان کرمانشاه
تحلیلهای نشان میدهد حکومت در واکنش به استمرار اعتراضات مردمی، سیاست اجرای گسترده اعدام ها را برای ایجاد رعب و بازدارندگی در پیش گرفته است
کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۱۹ تیرماه ۱۴۰۵ – یک زندانی در زندان دیزل آباد کرمانشاه اعدام شد. این اعدام در اردیبهشتماه انجام شده است.
اعدام کریم کرمی در زندان دیزلآباد کرمانشاه
بامداد چهارشنبه ۳۰ اردیبهشتماه ۱۴۰۵، کریم کرمی در زندان دیزلآباد کرمانشاه اعدام شد. وی ۵۲ ساله و اهل روستای بریموند کرمانشاه بود. او ۵ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر
مشهد در شب ۱۹ دی؛ ویدئویی از آغاز تیراندازی به معترضان و روایت سرکوب خونین اعتراضات سراسری + فیلم و عکس
فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
گزارش ویژه کانون حقوق بشر ایران| زندان دستگرد اصفهان؛ افشای شکنجه و تشدید سرکوب زندانیان سیاسی
زندان دستگرد اصفهان؛ افشای قتلعام و سرکوب خونین زندانیان در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵
زندان دستگرد اصفهان؛ افشای اسناد، تصاویر و گزارش پزشکی قانونی از سرکوب خونین زندانیان | پرونده ویژه
آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
حق حیات؛ بنیادیترین حق انسانی
اعـدام به عنوان شدیدترین مجازات کیفری، همواره یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات در حوزه حقوق بشر بوده است. مهمترین ایراد وارد بر این مجازات، تعارض آن با حق حیات به عنوان بنیادیترین و غیرقابل جایگزینترین حق انسانی است. ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر تصریح میکند که «هر انسانی حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی دارد.» این اصل، حق حیات را به عنوان حقی ذاتی و غیرقابل سلب برای تمامی انسانها به رسمیت میشناسد.
در چنین چارچوبی، اجرای حکم اعدام به معنای سلب کامل و برگشتناپذیر این حق بنیادین است. برخلاف سایر مجازاتها، در صورت وقوع اشتباه قضایی، هیچ راهی برای جبران پیامدهای اجرای حکم اعدام وجود ندارد. تاریخ نظامهای قضایی جهان نیز نمونههای متعددی از محکومیتهای نادرست و آشکار شدن بیگناهی افراد پس از اجرای حکم را ثبت کرده است؛ موضوعی که نگرانیهای جدی درباره استمرار این مجازات ایجاد کرده است.
اعـدام و تعهدات بینالمللی حقوق بشر
علاوه بر حق حیات، بسیاری از نهادهای بینالمللی معتقدند که اعـدام میتواند با ممنوعیت رفتارهای غیرانسانی و تحقیرآمیز نیز در تعارض باشد. آثار روانی ناشی از انتظار طولانی برای اجرای حکم، شرایط نگهداری محکومان به اعـدام و برخی شیوههای اجرای این مجازات، بارها از سوی گزارشگران و سازمانهای حقوق بشری مورد انتقاد قرار گرفته است.
از سوی دیگر، ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی که ایران نیز به آن پیوسته است، تأکید میکند که حتی در کشورهایی که مجازات اعـدام را لغو نکردهاند، این مجازات تنها باید در محدودترین شرایط ممکن و پس از رعایت کامل تضمینهای دادرسی عادلانه اعمال شود. دسترسی آزاد به وکیل، حق دفاع مؤثر، استقلال دادگاه و امکان رسیدگی تجدیدنظر از جمله این تضمینها هستند.
در بسیاری از پروندههای منتهی به اعـدام، بهویژه پروندههای سیاسی و امنیتی، نهادهای حقوق بشری نسبت به نبود شفافیت، محدودیت حقوق دفاعی متهمان و فقدان نظارت مستقل بر روند دادرسی ابراز نگرانی کردهاند. به همین دلیل، مجازات اعـدام همچنان یکی از مهمترین چالشهای حقوق بشری در جهان محسوب میشود و تلاشهای بینالمللی برای محدود کردن یا لغو کامل آن ادامه دارد.
صدور و اجرای حکم اعـدام از منظر حقوق بشری یکی از جدیترین اشکال نقض حق حیات محسوب میشود. نهادهای بینالمللی حقوق بشر طی دهههای گذشته بارها تأکید کردهاند که مجازات اعـدام، به دلیل ماهیت برگشتناپذیر خود، خطر جبرانناپذیر نقض حقوق انسانی را به همراه دارد. در پروندههایی که با ابهامهای قضایی، محدودیت دسترسی به وکیل، اعترافات اجباری، عدم شفافیت روند دادرسی یا فشارهای امنیتی همراه هستند، نگرانیها درباره نقض استانداردهای دادرسی عادلانه دوچندان میشود. از این رو، بسیاری از سازمانهای حقوق بشری خواستار توقف اجرای احکام اعـدام و حرکت به سوی لغو کامل این مجازات شدهاند.
مواد نقضشده
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی. اجرای حکم اعـدام به معنای سلب کامل و غیرقابل بازگشت حق حیات است.
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز. شرایط نگهداری محکومان به اعـدام و آثار روانی انتظار اجرای حکم میتواند با این اصل در تعارض باشد.
ماده ۱۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و علنی. در پروندههای منتهی به اعـدام رعایت کامل تضمینهای دادرسی ضروری است.
ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق ذاتی هر انسان به حیات. این ماده تأکید میکند که مجازات اعـدام تنها در محدودترین شرایط و با رعایت کامل استانداردهای دادرسی قابل اعمال است.
ماده ۱۴ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق برخورداری از محاکمه منصفانه، دسترسی به وکیل و امکان دفاع مؤثر. هرگونه محدودیت در این حقوق، مشروعیت احکام منتهی به اعـدام را با تردید مواجه میکند.
قطعنامههای مجمع عمومی سازمان ملل درباره توقف اعـدام: جامعه جهانی بارها از دولتها خواسته است با تعلیق اجرای احکام اعـدام، زمینه لغو کامل این مجازات را فراهم کنند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
مایساتو: مردم ایران میان حملات خارجی و سرکوب داخلی گرفتار شدهاند
مایساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، با ابراز نگرانی از تشدید درگیریها میان آمریکا و دیکتاتوری حاکم بر ایران، هشدار داد که مردم ایران بار دیگر میان حملات نظامی و سرکوب داخلی گرفتار شدهاند و خواستار کاهش تنشها، بازگشت به مذاکرات و حفاظت از غیرنظامیان شد.
کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۱۹ تیرماه ۱۴۰۵ – مایساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، در تازهترین موضعگیری خود نسبت به تشدید درگیریها میان آمریکا و دیکتاتوری حاکم بر ایران و پیامدهای آن برای مردم ایران هشدار داد. وی با اشاره به ادامه سرکوب داخلی، افزایش اعدامها و آسیب دیدن زیرساختهای غیرنظامی، تأکید کرد که مردم ایران بیش از گذشته تحت فشار قرار گرفتهاند و حفاظت از جان غیرنظامیان باید در اولویت همه طرفهای درگیر قرار گیرد.
مایساتو درباره تشدید تنشها چه گفت؟
مایساتو روز ۱۸ تیرماه در پیامی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، نسبت به تشدید درگیریها میان آمریکا ودیکتاتوری حاکم بر ایران و افزایش تنشها در منطقه ابراز نگرانی کرد.
او نوشت که ماه گذشته به همراه شماری دیگر از کارشناسان سازمان ملل، با احتیاط از تفاهمنامه میان آمریکا و سران حکومت استقبال کرده بود، اما همزمان هشدار داده بود که جایگاه و مطالبات مردم ایران در این توافق بسیار کمرنگ است و نباید در روند مذاکرات نادیده گرفته شود.
به گفته وی، هرگونه توافق سیاسی که بدون توجه به وضعیت حقوق بشر و خواستههای مردم ایران شکل بگیرد، نمیتواند پاسخگوی نگرانیهای موجود درباره آینده این کشور باشد.
مایساتو با اشاره به دور تازه حملات آمریکا علیه ایران، نسبت به پیامدهای گسترش درگیریها هشدار داد.
وی در پیام خود اعلام کرد: «ازسرگیری مخاصمات میان آمریکا و ایران در این هفته و تشدید تنشها در سراسر منطقه، عمیقاً نگرانکننده است.»
او تأکید کرد که ادامه این روند میتواند دامنه بحران را گسترش داده و امنیت غیرنظامیان را بیش از پیش تهدید کند.
نگرانی از آسیب به زیرساختهای غیرنظامی
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در ادامه به گزارشهایی درباره آسیب دیدن زیرساختهای غیرنظامی در جریان حملات اخیر اشاره کرد.
به گفته مایساتو، گزارشهایی درباره خسارت به بندرهای جنوب ایران، خطوط راهآهن و تأسیسات مرتبط با بخش انرژی منتشر شده است؛ زیرساختهایی که نقش مهمی در زندگی روزمره شهروندان دارند.
وی هشدار داد که آسیب به این مراکز، فشارهای اقتصادی و معیشتی واردشده بر مردم ایران را تشدید میکند و آثار آن میتواند برای مدت طولانی ادامه داشته باشد.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر
مشهد در شب ۱۹ دی؛ ویدئویی از آغاز تیراندازی به معترضان و روایت سرکوب خونین اعتراضات سراسری + فیلم و عکس
فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
گزارش ویژه کانون حقوق بشر ایران| زندان دستگرد اصفهان؛ افشای شکنجه و تشدید سرکوب زندانیان سیاسی
زندان دستگرد اصفهان؛ افشای قتلعام و سرکوب خونین زندانیان در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵
زندان دستگرد اصفهان؛ افشای اسناد، تصاویر و گزارش پزشکی قانونی از سرکوب خونین زندانیان | پرونده ویژه
آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
مردم ایران میان جنگ و سرکوب داخلی
یکی از مهمترین محورهای سخنان مایساتو، اشاره به وضعیت مردم ایران در شرایط کنونی بود.
او ضمن اشاره به ادامه اعدامها و سرکوب مخالفان سیاسی و مدنی در داخل کشور، اعلام کرد که مردم ایران بار دیگر خود را میان دو بحران همزمان میبینند؛ از یک سو حملات نظامی و افزایش تنشهای خارجی و از سوی دیگر ادامه سرکوب داخلی.
به گفته وی، این وضعیت موجب شده است شهروندان ایرانی بیش از گذشته هزینه بحرانهای سیاسی و امنیتی را پرداخت کنند.
درخواست برای کاهش تنشها و بازگشت به مذاکره
مایساتو در پایان پیام خود از تمامی طرفهای درگیر خواست برای جلوگیری از گسترش بحران، مسیر کاهش تنش را در پیش بگیرند.
وی تأکید کرد که بازگشت به میز مذاکره، پرهیز از تشدید درگیریها و حفاظت از جان غیرنظامیان و زیرساختهای غیرنظامی باید در اولویت قرار گیرد.
او همچنین یادآور شد که رعایت اصول حقوق بینالملل بشردوستانه و جلوگیری از آسیب رسیدن به غیرنظامیان، از مسئولیتهای اصلی تمامی طرفهای درگیر در هر مخاصمه مسلحانه است.
مایساتو پیشتر نیز درباره وضعیت ایران هشدار داده بود
این نخستین بار نیست که مایساتو نسبت به وضعیت ایران هشدار میدهد.
او در ماههای گذشته نیز در گزارشها و بیانیههای مختلف، درباره افزایش اعدامها، برخورد با معترضان، محدودیت آزادیهای مدنی و وضعیت حقوق بشر در ایران ابراز نگرانی کرده بود.
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل همچنین بارها بر ضرورت پاسخگویی عاملان نقض حقوق بشر، رعایت اصول دادرسی عادلانه و حمایت از حقوق بنیادین شهروندان ایرانی تأکید کرده است.
نگرانی از تداوم فشار بر مردم ایران
اظهارات اخیر مایساتو در شرایطی مطرح میشود که همزمان با تشدید تنشهای منطقهای، گزارشهای متعددی از افزایش فشارهای امنیتی، بازداشتها، صدور احکام اعدام و محدودیتهای گسترده علیه فعالان سیاسی، مدنی و اجتماعی در ایران منتشر شده است.
به باور ناظران، همزمانی بحرانهای خارجی با تشدید اقدامات امنیتی در داخل کشور، وضعیت شهروندان را بیش از گذشته دشوار کرده و نگرانیهای بینالمللی درباره آینده حقوق بشر در ایران را افزایش داده است.
تأکید بر اولویت حفاظت از غیرنظامیان
مایساتو در پایان بار دیگر تأکید کرد که حفاظت از جان غیرنظامیان باید در مرکز تمامی تصمیمات سیاسی و نظامی قرار گیرد.
وی خواستار آن شد که همه طرفها با کاهش تنش، بازگشت به گفتوگو و رعایت تعهدات بینالمللی، از گسترش بحران جلوگیری کنند و مانع از وارد آمدن آسیب بیشتر به مردم و زیرساختهای غیرنظامی شوند.
اظهارات این مقام سازمان ملل در حالی منتشر شده است که نگرانیها درباره پیامدهای انسانی تشدید تنشهای منطقهای و همزمان ادامه فشارهای داخلی بر شهروندان ایرانی همچنان رو به افزایش است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
زندان اوین؛ ادامه ممنوعیت تماس چهار زندانی سیاسی زن و تشدید نگرانیها درباره وضعیت درمانی آنان
ادامه محرومیت شیوا اسماعیلی، مرضیه فارسی، فروغ تقیپور و زهرا صفایی از تماس تلفنی، همزمان با گزارشهایی درباره وخامت وضعیت جسمانی برخی از آنان، نگرانی فعالان حقوق بشر را نسبت به شرایط نگهداری زنان زندانی در زندان اوین افزایش داده است
کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۱۹ تیرماه ۱۴۰۵ – گزارشهای تازه از زندان اوین حاکی از آن است که چهار زندانی سیاسی زن، شیوا اسماعیلی، مرضیه فارسی، فروغ تقیپور و زهرا صفایی، همچنان از حق تماس تلفنی با خانواده محروم هستند. این در حالی است که منابع آگاه از وخامت وضعیت جسمانی شیوا اسماعیلی و الهه فولادی، کمبود امکانات درمانی و نامناسب بودن وضعیت تغذیه زنان زندانی خبر میدهند. فعالان حقوق بشر میگویند ادامه این محدودیتها، فشار مضاعفی بر زندانیان سیاسی و خانوادههای آنان وارد کرده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، شیوا اسماعیلی، مرضیه فارسی، فروغ تقیپور و زهرا صفایی همچنان از برقراری تماس تلفنی با خانوادههای خود محروم هستند.
منابع مطلع میگویند این محدودیت با گذشت هفتهها همچنان ادامه دارد و مسئولان زندان تاکنون اجازه برقراری تماس مجدد را به این زندانیان ندادهاند. فعالان حقوق بشر تأکید میکنند که محرومیت طولانیمدت از تماس با خانواده، علاوه بر آثار روانی بر زندانیان، موجب افزایش نگرانی خانوادهها از وضعیت عزیزانشان شده است.
محرومیت از تماس از چه زمانی آغاز شد؟
در اوایل خردادماه، گزارشهایی از زندان اوین منتشر شد که نشان میداد پنج زندانی سیاسی زن، شامل گلرخ ایرایی، زهرا صفایی، مرضیه فارسی، شیوا اسماعیلی و سکینه پروانه، بهصورت تنبیهی از استفاده از تلفن زندان محروم شدهاند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، مسئولان زندان کارتهای تلفن این زندانیان را باطل کرده بودند. منابع حقوق بشری اعلام کردند این اقدام پس از مشارکت آنان در کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» و سردادن شعار در اعتراض به اجرای احکام اعدام صورت گرفته است.
اگرچه گزارشهای جدید نشان میدهد محدودیت تماس برای برخی از این زندانیان پایان یافته، اما شیوا اسماعیلی، مرضیه فارسی، فروغ تقیپور و زهرا صفایی همچنان از این حق محروم هستند.
وضعیت جسمانی شیوا اسماعیلی نگرانکننده توصیف شده است
همزمان با ادامه ممنوعیت تماس، گزارشها از وخامت وضعیت جسمانی شیوا اسماعیلی حکایت دارد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، این زندانی سیاسی از درد شدید کمر رنج میبرد و با وجود نیاز به درمان تخصصی، تاکنون به مراکز درمانی خارج از زندان اعزام نشده است.
منابع آگاه میگویند شدت درد به اندازهای است که وی حتی در تنفس نیز دچار مشکل شده و توانایی راه رفتن را تا حد زیادی از دست داده است. به گفته همبندیان او، شیوا اسماعیلی برای انجام بسیاری از امور روزمره به کمک سایر زندانیان نیاز دارد.
گزارشها از کارشکنی در روند درمان شیوا اسماعیلی
منابع مطلع تأکید کردهاند که مسئولان زندان و نهادهای امنیتی در روند درمان شیوا اسماعیلی کارشکنی میکنند.
بر اساس این گزارشها، حتی در مواردی که پزشکان اعزام وی به بیمارستان تخصصی را ضروری تشخیص دادهاند، با انتقال او مخالفت شده است. فعالان حقوق بشر هشدار دادهاند که ادامه این وضعیت میتواند سلامت این زندانی سیاسی را با خطرات جدی مواجه کند.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر
مشهد در شب ۱۹ دی؛ ویدئویی از آغاز تیراندازی به معترضان و روایت سرکوب خونین اعتراضات سراسری + فیلم و عکس
فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
گزارش ویژه کانون حقوق بشر ایران| زندان دستگرد اصفهان؛ افشای شکنجه و تشدید سرکوب زندانیان سیاسی
زندان دستگرد اصفهان؛ افشای قتلعام و سرکوب خونین زندانیان در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵
زندان دستگرد اصفهان؛ افشای اسناد، تصاویر و گزارش پزشکی قانونی از سرکوب خونین زندانیان | پرونده ویژه
آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
الهه فولادی نیز با مشکلات جسمانی روبهرو است
گزارشهای منتشرشده همچنین از وضعیت نامناسب جسمانی الهه فولادی خبر میدهد.
منابع آگاه اعلام کردهاند که وی با مشکلات جدی در ناحیه لگن و کمر روبهرو است و نیاز به رسیدگی پزشکی تخصصی دارد. با این حال، گزارشها حاکی از آن است که روند درمان او نیز با محدودیتهایی همراه بوده است.
وضعیت درمان و تغذیه زنان در زندان اوین چگونه است؟
فعالان حقوق بشر وضعیت خدمات درمانی و تغذیه زنان زندانی در زندان اوین را نامناسب توصیف میکنند.
به گفته منابع مطلع، کمبود امکانات درمانی، تأخیر در اعزام بیماران به مراکز تخصصی، محدودیت دسترسی به خدمات پزشکی و کیفیت نامناسب تغذیه، از مهمترین مشکلات زنان زندانی است.
به اعتقاد این منابع، زندانیانی که از بیماریهای مزمن یا مشکلات جسمانی رنج میبرند، بیش از دیگران از این وضعیت آسیب میبینند.
چرا محرومیت از تماس تلفنی اهمیت دارد؟
فعالان حقوق بشر میگویند تماس تلفنی یکی از معدود راههای ارتباط زندانیان با خانواده است و قطع این ارتباط، فشار روانی قابل توجهی بر زندانیان و بستگان آنان وارد میکند.
به گفته آنان، استفاده از ممنوعیت تماس به عنوان ابزار تنبیهی، بهویژه در مورد زندانیان سیاسی، در سالهای اخیر بارها گزارش شده است و این اقدام میتواند موجب تشدید انزوای زندانیان شود.
مقدمه
پیش از بررسی حقوقی این پرونده، باید توجه داشت که بسیاری از قوانین کیفری در دیکتاتوری حاکم، بهویژه در پروندههای سیاسی و امنیتی، از سوی نهادهای بینالمللی حقوق بشر به دلیل مغایرت با اصول دادرسی عادلانه، حق حیات و کرامت انسانی مورد انتقاد قرار گرفتهاند. با این حال، حتی بر مبنای قوانین داخلی نیز مسئولان زندان موظف به حفظ سلامت زندانیان، تأمین خدمات درمانی و رعایت حقوق ارتباطی آنان با خانواده هستند.
ابهامات حقوقی پرونده
ادامه محرومیت چهار زندانی سیاسی از تماس تلفنی، گزارشهای مربوط به جلوگیری از درمان تخصصی شیوا اسماعیلی، محدودیت در اعزام بیماران به مراکز درمانی و شرایط نامناسب درمان و تغذیه در بند زنان، از مهمترین ابهامهای حقوقی این پرونده به شمار میرود. همچنین استفاده از قطع تماس بهعنوان اقدام تنبیهی، ضرورت بررسی انطباق این اقدامات با آییننامه سازمان زندانها را برجسته میکند.
مواد قانونی مرتبط
اصل ۲۲ قانون اساسی: مصونیت جان، حقوق و حیثیت اشخاص.
اصل ۲۹ قانون اساسی: حق برخورداری از خدمات درمانی.
اصل ۳۹ قانون اساسی: ممنوعیت هتک حرمت زندانیان.
آییننامه اجرایی سازمان زندانها: حق دسترسی زندانیان به خدمات درمانی، ارتباط با خانواده و حفظ سلامت جسمی و روانی.
موارد نقض قانون
ادامه محرومیت از تماس تلفنی.
جلوگیری از اعزام به بیمارستان.
تأخیر در درمان تخصصی.
محدودیت دسترسی به خدمات پزشکی.
استفاده تنبیهی از قطع تماس.
کیفیت نامناسب تغذیه.
ایجاد مانع در اجرای نظر پزشکان.
تهدید سلامت زندانیان بیمار.
ادامه محرومیت چهار زندانی سیاسی زن از تماس تلفنی، همزمان با گزارشهای مربوط به وخامت وضعیت جسمانی برخی از آنان و محدودیت در دسترسی به خدمات درمانی، نگرانیهای جدی حقوق بشری را درباره شرایط نگهداری زنان در زندان اوین ایجاد کرده است. نهادهای حقوق بشری بارها تأکید کردهاند که محروم کردن زندانیان از ارتباط با خانواده و جلوگیری از درمان پزشکی، بهویژه زمانی که بهعنوان ابزار تنبیهی مورد استفاده قرار گیرد، با استانداردهای بینالمللی رفتار با زندانیان مغایرت دارد و میتواند سلامت جسمی و روانی آنان را به خطر اندازد.
مواد نقضشده
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی.
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت رفتارهای ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
ماده ۱۰ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: لزوم رفتار انسانی با افراد محروم از آزادی.
ماده ۱۲ میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی: حق برخورداری از بالاترین استاندارد سلامت.
قواعد نلسون ماندلا: حق دسترسی زندانیان به خدمات درمانی و حفظ ارتباط منظم با خانواده.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
بازداشت در اهواز؛ موج تازه بازداشت شهروندان اهل سنت در کوت عبدالله
منابع حقوق بشری میگویند بخش قابل توجهی از بازداشت در اهواز را نوجوانان و جوانان تشکیل میدهند. این بازداشتها با ضربوشتم، تخریب اموال و انتقال افراد به مکانهای نامعلوم همراه بوده است.
کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۱۹ تیرماه ۱۴۰۵ – گزارشهای منتشرشده از بازداشت در اهواز نشان میدهد نیروهای امنیتی روز سهشنبه ۱۶ تیرماه ۱۴۰۵ دستکم ۱۸ شهروند عرب اهل سنت را در منطقه کوت عبدالله بازداشت کردهاند. بر اساس این گزارشها، بازداشتها با استفاده از خشونت، ضربوشتم و ایجاد فضای رعب و وحشت انجام شده و شماری از بازداشتشدگان نوجوانان زیر ۱۸ سال هستند. این رخداد در حالی روی داده که پیشتر نیز دهها شهروند اهل سنت این منطقه به دلیل فعالیتهای مذهبی مسالمتآمیز بازداشت شده بودند.
موج تازه بازداشت در اهواز چگونه آغاز شد؟
بر اساس گزارشهای دریافتی، همزمان با افزایش تنشهای منطقهای و در پی جنگ ایران و آمریکا، نیروهای امنیتی روز سهشنبه ۱۶ تیرماه ۱۴۰۵ با حضور گسترده در منطقه کوت عبدالله اهواز، اقدام به بازداشت دستکم ۱۸ شهروند عرب اهل سنت کردند.
منابع محلی میگویند مأموران امنیتی هنگام اجرای این عملیات از خشونت استفاده کرده و شماری از افراد را در برابر دیدگان خانوادهها و ساکنان محل مورد ضربوشتم قرار دادهاند. گزارشها همچنین حاکی از آن است که تعدادی دیگر از شهروندان نیز هدف تعقیب قرار گرفتند، اما موفق شدند از محل خارج شوند.
نوجوانان و جوانان در میان بازداشتشدگان
بر اساس اطلاعات منتشرشده، بخش قابل توجهی از بازداشتشدگان را نوجوانان و جوانان ساکن منطقه خزامی تشکیل میدهند.
هویت افرادی که تاکنون احراز شده عبارت است از:
جمال ناصری، ۱۲ ساله
مجتبی ناصری، ۱۶ ساله
یاسین ناصری، ۱۶ ساله
مرتضی ناصری، ۲۱ ساله
محمد ناصری، ۲۷ ساله
ابویاسر ناصری، حدود ۵۰ ساله
پایین بودن سن برخی از بازداشتشدگان، از جمله یک کودک ۱۲ ساله و دو نوجوان ۱۶ ساله، نگرانی فعالان حقوق بشر را درباره نحوه برخورد با افراد زیر ۱۸ سال افزایش داده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، تمامی این افراد در خیابان و در برابر دیدگان شهروندان بازداشت شدهاند.
منابع محلی میگویند مأموران امنیتی هنگام بازداشت از ضربوشتم استفاده کرده و فضای سنگینی از ترس و نگرانی در منطقه ایجاد کردهاند. شاهدان همچنین اعلام کردهاند که عملیات بازداشت به گونهای انجام شده که بسیاری از خانوادهها و ساکنان محل در جریان آن قرار گرفتهاند.
تخریب اموال یکی از بازداشتشدگان
بر اساس گزارشها، محمد ناصری علاوه بر بازداشت، با خسارت به اموال شخصی خود نیز روبهرو شده است.
منابع محلی میگویند نیروهای امنیتی پس از بازداشت وی، موتورسیکلت او را با خود برده و خودروی شخصیاش را نیز با باتوم تخریب کردهاند. این اقدام از جمله مواردی است که در گزارشهای منتشرشده درباره نحوه اجرای عملیات بازداشت مورد اشاره قرار گرفته است.
این نخستین بار نیست که شهروندان اهل سنت منطقه کوت عبدالله هدف اقدامات امنیتی قرار میگیرند.
پیشتر نیز گزارش شده بود که شامگاه ۲۷ خردادماه ۱۴۰۵، نیروهای اداره اطلاعات اهواز با یورش همزمان به منازل شماری از شهروندان عرب اهل سنت، دستکم ۲۹ نفر را بازداشت کردهاند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، این بازداشتها صرفاً به دلیل گرایشها و فعالیتهای مذهبی مسالمتآمیز آنان صورت گرفته است.
بازداشت دوباره افرادی که پیشتر محکومیت خود را گذرانده بودند
منابع حقوق بشری اعلام کردهاند که تعدادی از بازداشتشدگان، پیشتر نیز به دلیل فعالیتهای مذهبی بازداشت و محکوم شده بودند.
به گفته این منابع، با وجود پایان یافتن دوران محکومیت این افراد، آنان بار دیگر هدف اقدامات امنیتی قرار گرفتهاند؛ موضوعی که نگرانیهایی را درباره تداوم فشار بر فعالان مذهبی اهل سنت ایجاد کرده است.
یورش به منازل و انتقال بازداشتشدگان به مکان نامعلوم
بر اساس گزارش شاهدان عینی، نیروهای امنیتی بدون ارائه حکم قضایی روشن وارد منازل شهروندان شدهاند.
گفته میشود مأموران ضمن تفتیش منازل، برخی وسایل شخصی را نیز ضبط کرده و بازداشتشدگان را به مکانهایی نامعلوم منتقل کردهاند.
شاهدان همچنین از ایجاد فضای رعب و وحشت در میان خانوادهها، بهویژه زنان و کودکان، در جریان این عملیات خبر دادهاند.
مقدمه
پیش از بررسی حقوقی این پرونده، باید توجه داشت که بسیاری از قوانین کیفری در دیکتاتوری حاکم، بهویژه در پروندههای سیاسی، امنیتی و مرتبط با آزادیهای مدنی، از سوی نهادهای بینالمللی حقوق بشر به دلیل مغایرت با اصول دادرسی عادلانه و آزادیهای بنیادین مورد انتقاد قرار گرفتهاند. با این حال، حتی بر مبنای قوانین داخلی نیز مراجع امنیتی و قضایی موظف به رعایت حقوق شهروندان، تشریفات قانونی بازداشت و حقوق دفاعی افراد هستند و گزارشهای منتشرشده، پرسشهایی درباره رعایت همین مقررات داخلی مطرح میکند.
ابهامات حقوقی پرونده
بازداشت همزمان شمار زیادی از شهروندان، حضور کودکان و نوجوانان در میان بازداشتشدگان، گزارشهای مربوط به استفاده از خشونت هنگام بازداشت، ورود به منازل بدون ارائه حکم قضایی، ضبط اموال شخصی و انتقال افراد به مکان نامعلوم، از مهمترین ابهامهای حقوقی این پرونده محسوب میشود. همچنین بازداشت مجدد برخی افرادی که پیشتر دوران محکومیت خود را سپری کردهاند، ضرورت بررسی دقیق مبانی قانونی این اقدامات را برجسته میکند.
مواد قانونی مرتبط
اصل ۲۲ قانون اساسی: مصونیت جان، مال و حیثیت اشخاص.
اصل ۳۲ قانون اساسی: ممنوعیت بازداشت خارج از تشریفات قانونی.
اصل ۳۴ قانون اساسی: حق دادخواهی.
اصل ۳۷ قانون اساسی: اصل برائت.
اصل ۳۹ قانون اساسی: ممنوعیت هتک حرمت بازداشتشدگان.
موارد نقض قانون
بازداشت بدون ارائه حکم قضایی.
استفاده از خشونت هنگام بازداشت.
بازداشت کودکان و نوجوانان.
ورود به منازل بدون تشریفات قانونی.
ضبط اموال شخصی.
تخریب خودروی شخصی.
انتقال بازداشتشدگان به مکان نامعلوم.
بازداشت مجدد پس از پایان محکومیت.
گزارشهای منتشرشده درباره بازداشت در اهواز نگرانیهای جدی درباره حقوق شهروندان، بهویژه اعضای جامعه اهل سنت، ایجاد کرده است. بازداشت نوجوانان، استفاده از خشونت، ورود به منازل، انتقال افراد به مکان نامعلوم و گزارشهای مربوط به فشار بر شهروندان به دلیل فعالیتهای مذهبی، از جمله موضوعاتی است که از منظر حقوق بشر اهمیت ویژهای دارد. نهادهای حقوق بشری همواره تأکید کردهاند که بازداشت افراد صرفاً به دلیل گرایشهای مذهبی یا فعالیتهای مسالمتآمیز، با تعهدات بینالمللی دولتها در زمینه آزادی دین، آزادی عقیده و امنیت شخصی مغایرت دارد.
مواد نقضشده
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی.
ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت بازداشت خودسرانه.
ماده ۱۸ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق آزادی دین و عقیده.
ماده ۹ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: ممنوعیت بازداشت خودسرانه.
ماده ۱۸ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حمایت از آزادی دین و انجام مناسک مذهبی.
کنوانسیون حقوق کودک: حمایت ویژه از کودکان در برابر بازداشت خودسرانه و رفتارهای خشونتآمیز.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
فرهاد بارانزهی؛ تهدید به اعدام پس از ۴۸۲ روز بازداشت و خودداری از همکاری با اداره اطلاعات
فرهاد بارانزهی، زندانی سیاسی بلوچ محبوس در بند ۹ زندان مرکزی زاهدان، پس از گذشت ۴۸۲ روز از زمان بازداشت، همزمان با صدور کیفرخواست، بنا بر گزارشها با تهدید مأموران اداره اطلاعات مواجه شده است؛ تهدیدی که در صورت خودداری از همکاری با این نهاد امنیتی، صدور و اجرای حکم اعدام را برای او در پی خواهد داشت
فرهاد بارانزهی کیست؟
فرهاد بارانزهی، حدود ۲۵ ساله، فرزند عبدالرحمان و معروف به «حجاز»، اهل و ساکن روستای کوفیزا از توابع شهرستان راسک در استان سیستان و بلوچستان است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، وی پیش از بازداشت از طلاب مدرسه دینی کوهون شهرستان سرباز بوده و در یکی از مراکز علوم دینی منطقه به تحصیل اشتغال داشته است. منابع آگاه میگویند او پیش از بازداشت نیز به دلیل ادامه تحصیل در این مرکز دینی، تحت فشار نهادهای امنیتی قرار داشت و در نهایت ناچار به ترک تحصیل شد.
فرهاد بارانزهی چگونه بازداشت شد؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده، فرهاد بارانزهی در جریان یورش گسترده نیروهای امنیتی و نظامی به روستای کوفیزا در تاریخ ۲۲ اسفندماه ۱۴۰۳ بازداشت شد.
از زمان بازداشت تاکنون، وی در بند ۹ (بند سیاسی) زندان مرکزی زاهدان نگهداری میشود و بیش از ۴۸۲ روز از بازداشت او گذشته است. گزارشها نشان میدهد که وی همچنان در بازداشت به سر میبرد و روند رسیدگی به پرونده او ادامه دارد.
بر اساس کیفرخواست صادرشده، اتهاماتی از جمله «عضویت در گروههای مخالف نظام» و «فعالیت علیه رژیم ولایت فقیه» علیه فرهاد بارانزهی مطرح شده است.
با این حال، منابع مطلع اعلام کردهاند که وی تمامی این اتهامات را رد کرده و تأکید دارد که پرونده امنیتی علیه او پس از خودداری از همکاری با اداره اطلاعات و نپذیرفتن درخواستهای این نهاد برای فعالیت علیه فعالان و مخالفان بلوچ تشکیل شده است.
گزارشها درباره تهدید به صدور حکم اعدام چه میگویند؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده، همزمان با صدور کیفرخواست، مأموران اداره اطلاعات بار دیگر فرهاد بارانزهی را برای همکاری با این نهاد تحت فشار قرار دادهاند.
به گفته منابع آگاه، مأموران امنیتی به او اعلام کردهاند که در صورت خودداری از همکاری، حکم اعدام برای وی صادر خواهد شد و این حکم در کوتاهترین زمان ممکن به اجرا درخواهد آمد.
فشارهای امنیتی از چه زمانی آغاز شد؟
منابع مطلع میگویند فشار بر فرهاد بارانزهی به دوران پیش از بازداشت او بازمیگردد.
بر اساس این گزارشها، نیروهای اداره اطلاعات ایرانشهر طی چندین نوبت از وی خواسته بودند با این نهاد همکاری کند. گفته میشود پس از مخالفت او، تهدید به بازداشت و تشکیل پرونده امنیتی علیه وی آغاز شد و این روند در نهایت به بازداشت او انجامید.
گزارشها همچنین حاکی از آن است که وی پیش از بازداشت نیز به دلیل ادامه تحصیل در مدرسه علوم دینی کوهون، تحت فشارهای امنیتی قرار داشت.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر
مشهد در شب ۱۹ دی؛ ویدئویی از آغاز تیراندازی به معترضان و روایت سرکوب خونین اعتراضات سراسری + فیلم و عکس
فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
گزارش ویژه کانون حقوق بشر ایران| زندان دستگرد اصفهان؛ افشای شکنجه و تشدید سرکوب زندانیان سیاسی
زندان دستگرد اصفهان؛ افشای قتلعام و سرکوب خونین زندانیان در ۱۱ فروردین ۱۴۰۵
زندان دستگرد اصفهان؛ افشای اسناد، تصاویر و گزارش پزشکی قانونی از سرکوب خونین زندانیان | پرونده ویژه
آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
مقدمه
پیش از بررسی حقوقی این پرونده، باید توجه داشت که بسیاری از قوانین کیفری در دیکتاتوری حاکم، بهویژه در پروندههای سیاسی، امنیتی و مجازات اعدام، از سوی نهادهای بینالمللی حقوق بشر به دلیل مغایرت با اصول دادرسی عادلانه، حق حیات و آزادیهای بنیادین مورد انتقاد قرار گرفتهاند. با این حال، حتی بر مبنای همین قوانین داخلی نیز مراجع امنیتی و قضایی در بسیاری از پروندهها به الزامات قانونی، حقوق دفاعی متهمان و تشریفات دادرسی پایبند نیستند و گزارشهای متعددی از نقض همان قوانین نیز منتشر شده است.
ابهامات حقوقی پرونده
بر اساس گزارشهای منتشرشده، تهدید متهم به صدور حکم اعدام در صورت خودداری از همکاری با نهاد امنیتی، ادامه بازداشت طولانیمدت، فشارهای امنیتی پیش و پس از بازداشت و ادعای تشکیل پرونده پس از امتناع از همکاری، از مهمترین ابهامهای حقوقی این پرونده به شمار میرود. همچنین لازم است روند رسیدگی قضایی، نحوه جمعآوری ادله و رعایت حقوق دفاعی متهم بهطور مستقل مورد بررسی قرار گیرد.
مواد قانونی مرتبط
اصل ۳۲ قانون اساسی: ممنوعیت بازداشت خارج از تشریفات قانونی.
اصل ۳۴ قانون اساسی: حق دادخواهی.
اصل ۳۵ قانون اساسی: حق انتخاب وکیل.
اصل ۳۷ قانون اساسی: اصل برائت.
اصل ۳۸ قانون اساسی: ممنوعیت اجبار به اقرار و هرگونه شکنجه.
اصل ۳۹ قانون اساسی: ممنوعیت هتک حرمت زندانیان.
موارد نقض قانون
بازداشت طولانیمدت بدون تعیین تکلیف نهایی.
اعمال فشار برای همکاری با نهاد امنیتی.
تهدید به صدور حکم اعدام.
ابهام در استقلال روند رسیدگی.
نقض حق دفاع مؤثر.
اعمال فشار روانی بر متهم.
ابهام در رعایت اصل برائت.
استفاده از تهدید در روند بازجویی.
پرونده فرهاد بارانزهی از منظر حقوق بشر، نگرانیهایی جدی درباره بازداشت طولانیمدت، فشار برای همکاری با نهادهای امنیتی، تهدید به صدور حکم اعدام و حق برخورداری از دادرسی عادلانه ایجاد کرده است. نهادهای حقوق بشری بارها تأکید کردهاند که استفاده از مجازات اعدام بهعنوان ابزار فشار بر متهمان، اعمال تهدید در جریان بازجویی و نگهداری طولانیمدت افراد در بازداشت، با استانداردهای بینالمللی حقوق بشر مغایرت دارد. همچنین هرگونه فشار بر متهم برای پذیرش همکاری یا اخذ اظهارات تحت تهدید، میتواند حق برخورداری از محاکمه عادلانه را با چالش جدی مواجه کند.
مواد نقضشده
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی.
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت شکنجه و رفتارهای ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز.
ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت بازداشت و توقیف خودسرانه.
ماده ۱۴ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق برخورداری از دادرسی عادلانه و دفاع مؤثر.
ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حمایت از حق حیات و محدودیت اعمال مجازات اعدام.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
.jpg)
.jpg)