ابوالفضل و علیرضا سپاهی، دو تن از محکومان به اعدام در پرونده میدان علیخانی اصفهان، در آستانه اجرای حکم اعدام آخرین ملاقات خود را با خانواده انجام دادند. این دیدار در شرایطی برگزار شد که مادر خانواده، که خود دوران محکومیت پنجساله حبس را سپری میکند، برای آخرین بار از زندان به محل ملاقات منتقل شد تا همزمان با پسر و دامادش وداع کند
کانون حقوق بشر ایران، دوشنبه ۲۹ تیرماه ۱۴۰۵ – ابوالفضل و علیرضا سپاهی، دو تن از محکومان به اعدام در پرونده موسوم به «میدان علیخانی» اصفهان، در آستانه اجرای حکم اعدام قرار دارند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، این دو زندانی آخرین ملاقات خود را با اعضای خانواده انجام دادهاند؛ دیداری که به دلیل شرایط خاص این خانواده، بازتاب گستردهای در میان فعالان حقوق بشر داشته است.
رابطه ابوالفضل و علیرضا سپاهی تنها به پسرعمو بودن محدود نمیشود. یکی از آنها با خواهر دیگری ازدواج کرده و در نتیجه، علاوه بر نسبت خانوادگی، داماد همان خانواده نیز محسوب میشود. این پیوند خانوادگی باعث شده است که اجرای احتمالی احکام اعدام، یک خانواده را به طور همزمان در معرض از دست دادن دو عضو خود قرار دهد.
آخرین ملاقات با مادری که خود زندانی است
بر اساس اطلاعات منتشرشده، آخرین ملاقات این دو زندانی با حضور مادر خانواده برگزار شد؛ مادری که خود با حکم پنج سال حبس در زندان نگهداری میشود و برای انجام این ملاقات، با هماهنگی مسئولان از زندان به محل ملاقات منتقل شد.
این دیدار، به گفته منابع مطلع، یکی از تلخترین صحنههای ثبتشده در این پرونده بوده است؛ مادری که ناچار بود همزمان با پسر و داماد خود، که هر دو در آستانه اجرای حکم اعدام قرار دارند، خداحافظی کند.
فعالان حقوق بشر این وضعیت را نمونهای از پیامدهای انسانی و خانوادگی احکام اعدام دانستهاند و تأکید میکنند که آثار چنین احکامی تنها متوجه محکومان نیست، بلکه خانوادهها و نزدیکان آنان را نیز به شدت تحت تأثیر قرار میدهد.
ابوالفضل و علیرضا سپاهی از متهمان پرونده موسوم به «میدان علیخانی» در اصفهان هستند؛ پروندهای که به حوادث ۱۸ دیماه ۱۴۰۴ و اعتراضات سراسری در این شهر بازمیگردد.
پس از کشته شدن چهار عضو بسیج در جریان آن حوادث، نیروهای امنیتی دستکم ۵۹ نفر را بازداشت کردند و روند رسیدگی قضایی به این پرونده آغاز شد.
در نهایت، برای ۱۲ نفر از بازداشتشدگان حکم اعدام صادر شد و ۲۳ نفر دیگر نیز، بنا بر گزارشها، به احکام حبس بین پنج تا ۱۰ سال محکوم شدند.
نگرانیها درباره سرنوشت محکومان این پرونده پس از آن افزایش یافت که بامداد یکشنبه ۲۸ تیرماه ۱۴۰۵، دو تن از محکومان، عرفان اسفندیاری و گلمحمد محمدی، اعدام شدند.
عرفان اسفندیاری هنگام بازداشت ۱۸ سال داشت و گلمحمد محمدی، ۲۳ ساله و شهروند افغانستان، نیز از دیگر محکومان این پرونده بود. اجرای احکام این دو زندانی، احتمال اجرای احکام دیگر محکومان را افزایش داده و موجب نگرانی خانوادهها و نهادهای حقوق بشری شده است.
ابوالفضل و علیرضا سپاهی در میان محکومان به اعدام
بر اساس اطلاعات منتشرشده، علیرضا سپاهی، ۲۴ ساله، به چهار حکم اعدام و ابوالفضل سپاهی، ۲۳ ساله، به سه حکم اعدام محکوم شدهاند.
در میان دیگر محکومان این پرونده نیز نامهای قائم حسینی، شروین باقریان، امیرحسین صفری، امیرحسین ملکی، علی دشتی، ابوالفضل ابراهیمی، علیرضا رئیسی و امیرحسین ابراهیمی انالوچه دیده میشود.
برخی از این محکومان هنگام بازداشت کمتر از ۲۰ سال سن داشتهاند و تعدادی نیز با بیش از یک حکم اعدام روبهرو هستند؛ موضوعی که با واکنش نهادهای حقوق بشری همراه شده است.
نگرانی درباره سرنوشت ۸ محکوم دیگر
پس از انتقال ۱۲ محکوم به اعدام این پرونده به سلولهای انفرادی، تاکنون دو نفر از آنان اعدام شدهاند و از وضعیت ۸ زندانی دیگر اطلاع رسمی منتشر نشده است.
آخرین ملاقات ابوالفضل و علیرضا سپاهی با خانواده، نگرانیها درباره احتمال اجرای قریبالوقوع احکام آنان را افزایش داده است.
فعالان حقوق بشر خواستار توقف اجرای احکام اعدام، بازنگری در روند رسیدگی قضایی و فراهم شدن امکان بررسی مستقل ادعاهای مطرحشده درباره این پرونده شدهاند.
پرونده ابوالفضل و علیرضا سپاهی، علاوه بر ابعاد قضایی، به دلیل وضعیت ویژه خانواده آنان نیز مورد توجه قرار گرفته است.
به گفته منابع مطلع، زندانی بودن مادر خانواده و احتمال از دست دادن همزمان پسر و داماد، تصویری از تأثیرات عمیق اجتماعی و خانوادگی اجرای احکام اعدام ارائه میدهد؛ موضوعی که از سوی بسیاری از فعالان حقوق بشر به عنوان یکی از پیامدهای کمتر دیدهشده مجازات اعدام مورد توجه قرار گرفته است.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
اعدام محمد امینی دهاقانی از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴؛ اجرای حکم پس از محاکمه مخفیانه
اعدام زندانی سیاسی عارف خوشکار؛ اجرای حکم یکی از بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۱ در زندان قزلحصار
زندان قزلحصار؛ هفتمین روز اعتصاب غذای زندانیان واحد ۲ با حمایت خانوادهها و شعار «حق جوانان ایران زندان و اعدام نیست» + فیلم وعکسها
بررسی حقوق پرونده بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم در سالهای گذشته بارها به دلیل مغایرت با موازین دادرسی عادلانه و استانداردهای بینالمللی حقوق بشر، از سوی نهادهای بینالمللی مورد انتقاد قرار گرفته است. با وجود این، حتی بر اساس قوانین داخلی نیز متهمان از حقوقی همچون برخورداری از دادرسی عادلانه، دسترسی به وکیل، حق دفاع مؤثر و رسیدگی بیطرفانه برخوردارند و مراجع قضایی موظف به رعایت این اصول هستند.
در پرونده میدان علیخانی نیز گزارشهایی درباره ابهام در روند رسیدگی، محدودیت دسترسی به وکیل منتخب و نگرانی نسبت به رعایت کامل اصول دادرسی عادلانه منتشر شده است. چنین مواردی میتواند با اصول قانون اساسی و مقررات آیین دادرسی کیفری در تعارض قرار گیرد.
موارد نقض قانون
احتمال نقض حق برخورداری از دادرسی عادلانه؛
محدودیت در دسترسی مؤثر به وکیل منتخب؛
ابهام در روند رسیدگی و ارزیابی ادله؛
اجرای احکام اعدام پیش از رسیدگی به تمامی ابهامات مطرحشده درباره پرونده.
قرار گرفتن ابوالفضل و علیرضا سپاهی در آستانه اجرای حکم اعدام، پس از اعدام دو محکوم دیگر همین پرونده، نگرانیهای گستردهای درباره حق حیات، تضمین دادرسی عادلانه و آثار انسانی مجازات اعدام بر خانوادهها ایجاد کرده است. وضعیت این خانواده، که مادر آن نیز در زندان به سر میبرد، از نگاه فعالان حقوق بشر نمونهای از پیامدهای اجتماعی و انسانی اجرای احکام اعدام به شمار میرود.
مواد حقوق بشری مرتبط
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق حیات، آزادی و امنیت شخصی؛
مواد ۱۰ و ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق برخورداری از محاکمه عادلانه و اصل برائت؛
ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حمایت از حق حیات؛
ماده ۱۴ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق برخورداری از دادرسی عادلانه، وکیل و دفاع مؤثر؛
قواعد نلسون ماندلا: تأکید بر حفظ کرامت زندانیان، احترام به حقوق آنان و توجه به آثار انسانی تصمیمات کیفری بر زندانیان و خانوادههایشان.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
.jpg)
.jpg)