همزمان با تداوم فضای امنیتی در دانشگاهها، صدها دانشجو در دانشگاههای مختلف با پروندههای انضباطی، احکام تعلیق، محرومیت از تحصیل و تهدید به ارجاع به مراجع قضایی مواجه شدهاند؛ روندی که نگرانیها درباره تشدید سرکوب دانشگاهها را افزایش داده است
کانون حقوق بشر ایران، پنجشنبه ۱۴ خردادماه ۱۴۰۵ – گزارشهای منتشرشده از دانشگاههای مختلف کشور نشان میدهد که موج تازهای از برخوردهای انضباطی و امنیتی علیه دانشجویان آغاز شده است. صدور احکام تعلیق، محرومیت از تحصیل، تشکیل پروندههای گسترده انضباطی و فشار بر دانشجویان به دلیل فعالیتهای صنفی، مدنی و حتی حضور در شبکههای اجتماعی، بخشی از روندی است که از اسفندماه ۱۴۰۴ آغاز شده و در ماههای اخیر ابعاد گستردهتری پیدا کرده است. این در حالی است که بسیاری از دانشجویان و فعالان دانشگاهی از نبود شفافیت در روند رسیدگی، نقض آییننامههای انضباطی و نقش نهادهای امنیتی در تشکیل پروندهها سخن میگویند.
چرا موج جدید سرکوب دانشجویان آغاز شده است؟
تنها چند روز پس از بازگشایی دانشگاهها در اسفندماه ۱۴۰۴، بسیاری از دانشجویان با تماسها و پیامهایی از سوی مسئولان دانشگاه مواجه شدند که از تشکیل پروندههای انضباطی علیه آنان خبر میداد. اکنون با گذشت چند ماه، این روند نهتنها متوقف نشده بلکه ابعاد گستردهتری یافته است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، صدها دانشجو در دانشگاههای مختلف کشور با پروندههای انضباطی مواجه شدهاند. در برخی موارد، دانشجویان با احکام سنگین تعلیق از تحصیل روبهرو شدهاند و در مواردی نیز حکم اخراج صادر شده است. بسیاری از این پروندهها به فعالیتهای دانشجویی، حضور در تجمعات دانشگاهی و حتی فعالیت در فضای مجازی مرتبط دانسته شدهاند.
فعالیت در شبکههای اجتماعی چگونه به پرونده امنیتی تبدیل شده است؟
یکی از جنجالیترین بخشهای این برخوردها، استفاده از فعالیت دانشجویان در شبکههای اجتماعی به عنوان مبنای تشکیل پرونده است.
بر اساس گزارشها، برخی دانشجویان صرفاً به دلیل انتشار مطالب در تلگرام، شبکه اجتماعی ایکس یا حتی استفاده از تصاویر خاص در پروفایلهای شخصی خود با پروندههای انضباطی و احکام سنگین مواجه شدهاند. در مواردی نیز مطالب منتشرشده در گروههای خصوصی دانشجویی به عنوان مستند پرونده مورد استفاده قرار گرفته است.
فعالان دانشجویی میگویند این روند نشاندهنده گسترش نظارت و کنترل بر فعالیتهای مجازی دانشجویان است؛ موضوعی که از نگاه آنان نه تنها ناقض حریم خصوصی بلکه بخشی از سیاست گستردهتر کنترل فضای دانشگاهی محسوب میشود.
کمیتههای انضباطی چگونه به ابزار فشار تبدیل شدهاند؟
بر اساس روایت دانشجویان، روند رسیدگی در بسیاری از پروندهها با ابهامات فراوان همراه بوده است. برخی دانشجویان اعلام کردهاند که بدون اطلاع از جزئیات اتهامات احضار شدهاند و در مواردی فاصله میان تفهیم اتهام و صدور رأی تنها چند ساعت بوده است.
گزارشها همچنین حاکی از آن است که در برخی جلسات به جای ارائه مستندات مشخص، از گزارشهای نهادهای نظارتی و امنیتی استفاده شده و دانشجویان فرصت کافی برای دفاع از خود نداشتهاند.
به گفته دانشجویان، فضای برخی جلسات بیش از آنکه شبیه یک روند حقوقی و انضباطی باشد، به فضایی برای اعمال فشار روانی، تهدید و بازجویی شباهت داشته است. پرسش درباره دیدگاههای شخصی، فعالیتهای اجتماعی و مواضع سیاسی نیز بخشی از این جلسات عنوان شده است.
نقش دادگاههای انقلاب در برخورد با دانشجویان چیست؟
در سالهای اخیر، برخورد با دانشجویان تنها به کمیتههای انضباطی محدود نمانده است. بسیاری از دانشجویانی که ابتدا با احکام انضباطی روبهرو شدهاند، در ادامه با پروندههای قضایی نیز مواجه شدهاند.
فعالان حقوق دانشجویان میگویند روندی شکل گرفته که در آن پروندههای انضباطی به سکوی پرتابی برای تشکیل پروندههای امنیتی تبدیل میشود. اتهاماتی همچون «اجتماع و تبانی»، «تبلیغ علیه نظام»، «اقدام علیه امنیت ملی» و عناوین مشابه در سالهای گذشته بارها علیه دانشجویان مطرح شده و شماری از آنان با احکام سنگین حبس روبهرو شدهاند.
منتقدان معتقدند دادگاههای انقلاب در بسیاری از این پروندهها به جای رسیدگی مستقل، بر گزارشهای نهادهای امنیتی تکیه میکنند؛ موضوعی که نگرانیها درباره استقلال روند دادرسی را افزایش داده است.
محرومیت از تحصیل چه پیامدهایی برای دانشجویان دارد؟
بسته شدن سامانههای آموزشی، ممنوعیت ورود به دانشگاه، تعلیق تحصیلی و محرومیت از حضور در کلاسها از جمله اقداماتی است که در ماههای اخیر گزارش شده است.
در برخی دانشگاهها دانشجویان حتی امکان انتخاب واحد، حذف و اضافه یا شرکت در کلاسهای مجازی را از دست دادهاند. این وضعیت عملاً به معنای محرومیت از حق تحصیل پیش از صدور حکم قطعی است.
فعالان دانشجویی معتقدند چنین اقداماتی نه تنها دانشجویان را هدف قرار میدهد، بلکه تلاش دارد فضای عمومی دانشگاه را تحت تأثیر قرار داده و از شکلگیری هرگونه فعالیت مستقل دانشجویی جلوگیری کند.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر
فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
اعدام اشکان مالکی و مهرداد محمدینیا در زندان قزلحصار؛ پایان یک پرونده پرابهام با احکام مرگ
اعدام فتحالله آوری؛ ادامه موج اعدام معترضان در سایه سکوت جهانی
آیا آییننامههای انضباطی نیز نادیده گرفته شدهاند؟
بخش قابل توجهی از انتقادات مطرحشده به نحوه اجرای آییننامههای انضباطی بازمیگردد. گزارشهای منتشرشده نشان میدهد که در موارد متعدد اصولی مانند اصل برائت، حق دفاع، بیطرفی در رسیدگی و ممنوعیت تجسس در حریم خصوصی دانشجویان رعایت نشده است.
همچنین برگزاری جلسات غیرحضوری، تفهیم اتهام تلفنی، دریافت دفاعیات از طریق ایمیل و استناد به گزارشهای غیرشفاف از جمله مواردی است که دانشجویان آن را مغایر با مقررات موجود میدانند.
سرکوب دانشگاهها چه پیامدهای اجتماعی خواهد داشت؟
دانشگاه در تاریخ معاصر ایران همواره یکی از مهمترین مراکز طرح مطالبات اجتماعی و سیاسی بوده است. به همین دلیل بسیاری از ناظران معتقدند افزایش فشار بر دانشجویان و محدود کردن فعالیتهای دانشگاهی نمیتواند به حذف مطالبات اجتماعی منجر شود.
به باور تحلیلگران، محرومیت از تحصیل، تشکیل پروندههای امنیتی، صدور احکام سنگین و برخورد با دانشجویان به دلیل فعالیت در شبکههای اجتماعی، ممکن است در کوتاهمدت فضای دانشگاه را محدود کند، اما در بلندمدت به افزایش نارضایتی و انباشت خشم اجتماعی خواهد انجامید.
تجربه سالهای گذشته نشان داده است که سرکوب دانشگاهها نه تنها اعتراضات را از بین نبرده، بلکه در بسیاری موارد زمینه شکلگیری اعتراضات گستردهتر را فراهم کرده است. از این منظر، ادامه برخوردهای امنیتی با دانشجویان را میتوان به «کاشتن باد» تشبیه کرد؛ روندی که به باور بسیاری از منتقدان، در آینده میتواند به خیزشهایی شدیدتر، رادیکالتر و غیرقابل پیشبینی منجر شود؛ اعتراضاتی که همچون آتشفشانی خاموش، در زیر سطح جامعه در حال انباشته شدن هستند و هر لحظه امکان فوران دوباره آنها وجود دارد.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
.jpg)
.jpg)
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر