اعتراض زنان بلوچ روستای پشموکی در شهرستان فاریاب به نحوه واگذاری معدن کرومیت و محرومیت مردم منطقه از منافع آن، با یورش نیروهای نظامی، ضربوشتم معترضان و بازداشت شماری از شهروندان پایان یافت. گزارشها از مجروح شدن دستکم هفت زن بلوچ و بازداشت شش شهروند، از جمله سه زن، حکایت دارد.
کانون حقوق بشر ایران، پنج شنبه ۲۸ خردادماه ۱۴۰۵ – معدن فاریاب طی روزهای ۲۶ و ۲۷ خردادماه ۱۴۰۵ به صحنه یکی از گستردهترین اعتراضات مردمی در جنوب استان کرمان تبدیل شد. زنان بلوچ روستای پشموکی که نسبت به نحوه واگذاری و بهرهبرداری از معدن کرومیت منطقه معترض بودند، ابتدا با تجمعی مسالمتآمیز خواستار پاسخگویی مسئولان شدند؛ اما تنها یک روز بعد، اعتراض آنان با برخورد خشونتآمیز نیروهای نظامی مواجه شد. این رویداد بار دیگر پرسشهایی جدی درباره نحوه بهرهبرداری از منابع طبیعی مناطق محروم، سهم جوامع محلی از ثروتهای سرزمین خود و شیوه برخورد حاکمیت با مطالبات مدنی شهروندان مطرح کرده است.
چرا مردم منطقه به معدن فاریاب اعتراض کردند؟
اعتراضات از صبح سهشنبه ۲۶ خردادماه آغاز شد؛ زمانی که شماری از زنان بلوچ روستای پشموکی در مقابل معدن کرومیت منطقه تجمع کردند و خواستار شفافسازی درباره نحوه واگذاری و بهرهبرداری از این معدن شدند.
معترضان معتقدند معدن کرومیت پشموکی یکی از مهمترین منابع اقتصادی منطقه است، اما منافع حاصل از آن نه به مردم محلی بلکه به افراد دارای نفوذ و نزدیک به مراکز قدرت میرسد. آنان میگویند در حالی که ثروتهای طبیعی منطقه استخراج میشود، بسیاری از ساکنان همچنان با فقر، بیکاری، کمبود امکانات و محرومیتهای گسترده دستوپنجه نرم میکنند.
زنان معترض در سخنان خود بارها این پرسش را مطرح کردند که چرا مردم بومی از منابع سرزمین خود سهمی ندارند و چرا هیچ نهاد مسئولی درباره روند واگذاری معدن پاسخگو نیست.
یکی از شعارهای محوری تجمع این بود: «عدالت کجاست؟»
صبح چهارشنبه ۲۷ خردادماه، اعتراضات برای دومین روز متوالی ادامه یافت. اما این بار نیروهای نظامی به محل تجمع اعزام شدند و برخوردی خشونتآمیز با معترضان صورت گرفت.
ویدئوهای منتشرشده از محل نشان میدهد که نیروهای حاضر با استفاده از باتوم، مشت و لگد به سمت زنان و شهروندان معترض هجوم برده و آنان را مورد ضربوشتم قرار دادهاند.
بر اساس اطلاعات تأییدشده، دستکم هفت زن بلوچ در جریان این حمله مجروح شدند و شش شهروند بلوچ نیز بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شدند.
هویت بازداشتشدگان شامل مرضیه حوت، ماهبیبی حوت، صمیه بامری، علیبخش بامری، رضا بیگبامری و انور حوت اعلام شده است.
همچنین ثریا حوت، معصومه حوت، مینا حوت، دورخاتون حوت، صفیه بامری، ماهنور بامری و بیبیناز بامری از جمله زنانی هستند که در جریان ضربوشتم نیروهای نظامی دچار جراحت شدهاند.
بر اساس روایتهای محلی، تجمعکنندگان هیچگونه سلاح یا ابزار خشونتآمیز به همراه نداشتند و خواسته اصلی آنان پاسخگویی مسئولان درباره نحوه واگذاری معدن بود.
با این حال، نیروهای اعزامشده به جای گفتوگو با معترضان، اقدام به متفرق کردن آنان از طریق خشونت فیزیکی کردند. شاهدان میگویند زنان معترض بیشترین حجم خشونت را متحمل شدند و برخی از آنان در برابر دوربینها مورد ضربوشتم قرار گرفتند.
این رویداد تنها چند ساعت پس از حادثه مشابه در منطقه سرسیاه تفتان رخ داد؛ جایی که زنان بلوچ معترض به فعالیت معدن طلای تفتان نیز هدف توهین، تهدید و ضربوشتم قرار گرفتند.
تکرار این برخوردها طی کمتر از ۲۴ ساعت، تصویری روشن از نحوه مواجهه نهادهای امنیتی با اعتراضات مدنی در مناطق بلوچنشین ارائه میدهد.
اعتراضات معدن فاریاب تنها درباره یک معدن نیست. این اعتراضات نمادی از نارضایتی گسترده مردم مناطق محروم نسبت به نحوه توزیع منابع و ثروتهای عمومی است.
ساکنان منطقه معتقدند منابع طبیعی متعلق به مردم است، اما در عمل سود حاصل از استخراج معادن در اختیار شبکهای از افراد بانفوذ، پیمانکاران وابسته و نهادهای نزدیک به قدرت قرار میگیرد؛ در حالی که مردم محلی از حداقل امکانات توسعهای نیز محروم هستند.
بسیاری از فعالان اجتماعی هشدار میدهند که ادامه این روند شکاف میان مردم و حاکمیت را عمیقتر خواهد کرد. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده است که پاسخ امنیتی به مطالبات اقتصادی و اجتماعی نه تنها مشکلات را حل نمیکند، بلکه به گسترش اعتراضات و افزایش نارضایتی عمومی منجر میشود.
در واقع، سرکوب اعتراضات معدن فاریاب میتواند به جای خاموش کردن مطالبات، زمینه شکلگیری اعتراضات گستردهتر در آینده را فراهم کند.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
پرونده شهرک اکباتان؛ صدور حکم اعدام برای چهار متهم در دادگاه انقلاب تهران
لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
متن کامل اعلامیه جهانی حقوق بشر
فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
آرشیو قضات مرگ ـ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
اولین ویدئوی ۳ بعدی بند ۲۰۹ زندان اوین؛ قسمت اول: ساختمان و ساختار بندها
بررسی حقوقی پرونده بر اساس قوانین داخلی
ابهامات حقوقی
یکی از مهمترین پرسشهای حقوقی این پرونده آن است که چرا به جای پاسخگویی به مطالبات شهروندان، برخورد امنیتی و بازداشت معترضان در دستور کار قرار گرفته است.
همچنین تاکنون هیچ توضیح شفافی درباره مبنای قانونی بازداشت شهروندان و استفاده از خشونت علیه زنان معترض ارائه نشده است.
مواد قانونی مرتبط
اصل ۲۷ قانون اساسی تصریح میکند که تشکیل اجتماعات و راهپیماییها بدون حمل سلاح آزاد است، مشروط بر آنکه مخل مبانی اعلامشده قانونی نباشد.
اصل ۲۲ قانون اساسی نیز جان، مال و حیثیت افراد را مصون از تعرض میداند.
اصل ۳۲ قانون اساسی تأکید میکند که هیچ فردی را نمیتوان بازداشت کرد مگر به حکم و ترتیبی که قانون تعیین کرده باشد.
همچنین اصل ۵۰ قانون اساسی حفاظت از منابع طبیعی و بهرهبرداری مسئولانه از آنها را از وظایف عمومی کشور میداند.
موارد نقض قانون
برخورد خشونتآمیز با تجمعکنندگان غیرمسلح.
ضربوشتم زنان معترض.
بازداشت شهروندان بدون اعلام شفاف اتهامات.
محروم کردن مردم محلی از مشارکت در تصمیمگیری درباره منابع منطقه.
فقدان شفافیت در واگذاری و بهرهبرداری از معدن.
رویدادهای معدن فاریاب از منظر حقوق بشری نیز نگرانیهای گستردهای ایجاد کرده است. زنان و شهروندانی که در اعتراض به وضعیت اقتصادی و بهرهبرداری از منابع منطقه تجمع کرده بودند، با خشونت فیزیکی، بازداشت و سرکوب مواجه شدند.
مواد نقضشده
ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق آزادی بیان و بیان مطالبات عمومی.
ماده ۲۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر: حق تجمع و اعتراض مسالمتآمیز.
ماده ۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر: منع بازداشت خودسرانه.
ماده ۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: ممنوعیت رفتارهای خشن، تحقیرآمیز و غیرانسانی.
ماده ۲۱ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی: حق برگزاری تجمعات مسالمتآمیز.
اعتراضات معدن فاریاب نشان داد که مردم منطقه در پی سهمی عادلانه از منابع سرزمین خود هستند؛ اما پاسخ آنان نه گفتوگو و شفافیت، بلکه ضربوشتم، بازداشت و سرکوب بود. تجربههای مشابه در سالهای گذشته نشان داده است که برخورد امنیتی با مطالبات اقتصادی و اجتماعی، نه تنها مشکلات را حل نمیکند، بلکه بستر اعتراضات گستردهتر و عمیقتر را در آینده فراهم میسازد.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
.jpg)
.jpg)
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر