معالی‌آباد شیراز و شهر صدرا از کانون‌های اعتراضات آبان ۹۸ در استان فارس بودند. گزارش‌های محلی از گسترش تجمع‌ها، شلیک نیروهای امنیتی و کشته‌شدن شهروندانی از جمله شبنم دیانی خبر می‌دهند
معالی‌آباد شیراز؛ از اعتراض به گرانی تا شعار علیه خامنه‌ای
پس از اعلام شبانه قیمت‌های جدید بنزین در ۲۴ آبان ۱۳۹۸، اعتراض‌ها در شیراز شکل گرفت. روز بعد، شنبه ۲۵ آبان، بلوار معالی‌آباد به یکی از کانون‌های تجمع تبدیل شد. معترضان در این محدوده شعارهایی سر دادند که گران‌شدن بنزین را به فقیرتر شدن مردم پیوند می‌داد. افزایش هزینه رفت‌وآمد و نگرانی از گران‌تر شدن کالاها و خدمات، زمینه اعتراض به تصمیمی را فراهم کرد که مردم از اجرای ناگهانی آن باخبر شده بودند.
در تصاویری از معالی‌آباد، معترضان به مأموران گل می‌دهند و جمعیت برای این اقدام دست می‌زند. گزارش‌های همان روز همچنین از ورود یگان ویژه و تشدید برخوردها حکایت دارند. در ادامه، شعارهایی علیه علی خامنه‌ای در همین محدوده شنیده شد. ثبت این صحنه‌ها در یک بلوار نشان می‌دهد که هم شکل تجمع و هم مضمون شعارها در جریان یک روز تغییر کرد. ترتیب دقیق رخدادها در هر بخش از بلوار و زمان مداخله هر واحد امنیتی، به شواهد محلی بیشتری نیاز دارد.
صدرا؛ تجمع در میدان گل‌ها و گزارش تیراندازی
صبح ۲۵ آبان، اعتراض در شهر صدرا از میدان گل‌ها، معروف به میدان سنگی، آغاز شد. گزارش‌های شاهدان می‌گویند شماری از رانندگان خودروهایشان را خاموش کردند و مردم در اطراف آن‌ها جمع شدند. مأموران از رانندگان خواستند مسیر را باز کنند و حاضران در میدان از ادامه اعتراض حمایت کردند. صدرا شهری در نزدیکی شیراز است و رخدادهای آن باید با نام محل وقوع ثبت شود تا جزئیات و آمار آن با گزارش‌های داخل شیراز درنیامیزد.
شاهدان از تغییر وضعیت تجمع در بعدازظهر همان روز و شلیک در محدوده پایگاه بسیج خبر داده‌اند. درباره ترتیب رخدادهای منتهی به تیراندازی، شهادت‌های منتشرشده تفاوت‌هایی دارند. یکی از شاهدان زمان تشدید برخوردها را حوالی ساعت سه بعدازظهر اعلام کرده و شاهد دیگری آغاز تیراندازی را به نیروهای بسیج نسبت داده است. برای روشن‌شدن مسئولیت تیراندازی، باید زمان و محل شلیک‌ها، یگان حاضر و مقام صادرکننده دستور مشخص شود.
گزارش‌ها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشت‌شدگان اعتراضات ۱۴۰۴
آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلم‌های تکان‌دهنده + فیلم‌های افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
خاوران؛ از گورهای جمعی قتل‌عام ۱۳۶۷ تا دیوارکشی و محاصره دادخواهی + ۳بعدی خاوران
غلامرضا سرلک، مدیرکل زندان‌های سمنان شد | اعدام ۸۶ زندانی و گزارش‌های آزار در دوره مدیریت گلستان
شبنم دیانی و دشواری ثبت هویت جان‌باختگان
شبنم دیانی از جان‌باختگان اعتراضات آبان ۹۸ در شیراز بود. در یکی از گزارش‌ها، فردی نزدیک به او زمان کشته‌شدنش را حوالی نیمه‌شب ۲۴ به ۲۵ آبان اعلام کرده است. در گزارش‌های دیگر، تاریخ ۲۵ آبان برای جان‌باختن او ثبت شده است. نام شبنم دیانی و محل جان‌باختنش در شیراز در چند گزارش آمده، اما ساعت دقیق رخداد در منابع یکسان ثبت نشده است.
یکی از نزدیکان شبنم دیانی همچنین از فشار امنیتی بر خانواده و انتشار خبر مرگ او به‌عنوان تصادف گفته است. اختلاف میان توضیح منتشرشده درباره مرگ و اطلاعاتی که نزدیکان او ارائه کردند، ضرورت دسترسی خانواده به اسناد پزشکی و نتایج بررسی رسمی را نشان می‌دهد. قطع گسترده اینترنت از ۲۵ آبان نیز امکان تماس با شاهدان، ارسال تصاویر و پیگیری خبر مجروحان و بازداشت‌شدگان را در همان روزها محدود کرد.
نقش زنان در آبان ۹۸؛ از هماهنگی تجمع‌ها تا ثبت تصاویر
در بررسی نقش زنان، شهادت‌های محلی شیراز و صدرا و گزارش‌های سراسری هر یک بخشی از وقایع را روشن می‌کنند. در صدرا، یکی از زنانی که شاهد اعتراضات بود، مشاهدات خود از بعدازظهر ۲۵ آبان را با نام مستعار بیان کرد. شهادت او بخشی از مستندات مربوط به وقایع آن روز است. در گزارش‌های سراسری نیز از زنانی یاد شده که مردم را به پیوستن به تجمع‌ها دعوت می‌کردند، گروه‌های کوچک را در جریان تظاهرات هماهنگ می‌کردند و با عکس و فیلم رخدادها را ثبت می‌کردند.
حتی خبرگزاری فارس در گزارشی در ۲۹ آبان به نقش هدایت‌گر زنان در اعتراضات اشاره کرد. گزارش پیشین کانون درباره نقش رهبری و سازمان‌دهی زنان در اعتراضات آبان ۹۸ نمونه‌هایی از این فعالیت‌ها را در سطح کشور گرد آورده است. با توجه به محدودیت گزارش‌های محلی، برای تعیین سهم زنان در هدایت هر تجمع در شیراز و صدرا، جزئیات بیشتری از همان محل لازم است.
بررسی حقوقی سرکوب اعتراضات آبان ۹۸ در شیراز بر اساس قوانین داخلی
قوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران به‌دلیل محدودکردن آزادی تجمع همواره مورد انتقاد بوده‌اند. بررسی سرکوب شیراز بر پایه همین قوانین، امکان سنجش عملکرد مأموران و فرماندهان را فراهم می‌کند اما به معنی تایید آن نیست.
ابهامات حقوقی پرونده
چه مقامی دستور شلیک را صادر کرد؟ مأموران پیش از به‌کارگیری سلاح چه اقداماتی انجام دادند و به حاضران چه اخطاری دادند؟
مواد قانونی مرتبط
اصل ۲۷ قانون اساسی، حق تجمع و راهپیمایی بدون حمل سلاح را با قیود مقرر به رسمیت می‌شناسد. ماده ۴ قانون به‌کارگیری سلاح نیز در موارد مشمول آن، صدور دستور فرمانده عملیات، بی‌اثر بودن شیوه‌های دیگر و اخطار قبلی را شرط می‌داند.
جمع‌بندی حقوقی
بررسی رعایت این شروط مستلزم دسترسی به دستورهای عملیاتی، شهادت حاضران و اسناد پزشکی است.
بررسی اعتراضات شیراز از منظر حقوق بشر
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
.jpg)
.jpg)
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر