گزارشی تازه از زندان تهران بزرگ (فشافویه) از ازدحام چندبرابری، کفخوابی، خرابی حمامها و سرویسهای بهداشتی، گرانی فروشگاه، دسترسی گسترده به مواد مخدر و شکلگیری ساختاری پولمحور در تیپ ۵ حکایت دارد؛ ساختاری که در آن زندانیان متمول با پرداخت مبالغ کلان به امکانات ویژه دسترسی پیدا میکنند، اما هزاران زندانی دیگر از ابتداییترین حقوق خود محروم ماندهاند
کانون حقوق بشر ایران، سهشنبه ۲۶ آبانماه ۱۴۰۵ – اطلاعات تازه رسیده از زندان تهران بزرگ نشان میدهد هزاران زندانی در شش تیپ این مجموعه، در شرایطی فراتر از ظرفیت، بدون دسترسی کافی به تخت، حمام، سرویس بهداشتی، غذای مناسب و امکانات درمانی نگهداری میشوند. همزمان، در تیپ ۵ زندان تهران بزرگ (فشافویه)، شبکهای از امتیازفروشی و پرداختهای سنگین شکل گرفته است که امکان دسترسی به اتاقهای موسوم به «ویآیپی»، تلفن همراه، مودم، تلویزیون هوشمند و امکانات ویژه را برای زندانیان دارای پول و ارتباط فراهم میکند. در گزارش دریافتی، از پنج مقام زندان نام برده شده و درباره نقش و مسئولیت آنان در قبال وضعیت موجود، پرسشهای جدی مطرح است.شش تیپ مملو از زندانی و توقف ساخت تیپ هفتم
زندان تهران بزرگ (فشافویه) از شش تیپ مجزا تشکیل شده است. براساس گزارش تازه، در هر تیپ بین پنج هزار تا شش هزار و ۵۰۰ زندانی نگهداری میشوند. این برآورد بهدلیل نبود آمار رسمی و جلوگیری از نظارت مستقل، امکان راستیآزمایی کامل ندارد و از برآوردهای پیشین بالاتر است؛ اما جزئیات مربوط به تعداد سالنها، اتاقها و کفخوابها از تراکم بسیار شدید حکایت دارد.
ساخت تیپ هفتم نیز آغاز شده بود، اما براساس اطلاعات دریافتی، بهدلیل وجود قنات قدیمی در زیر محل ساختوساز و احتمال ریزش زمین متوقف شده است. هنوز مشخص نیست پیش از آغاز این پروژه چه بررسیهای فنی و ایمنی انجام شده و چه مقدار بودجه به آن اختصاص یافته است.
در چنین شرایطی، بهجای کاهش جمعیت و بهبود امکانات شش تیپ موجود، هزاران زندانی در فضاهایی نگهداری میشوند که حتی راهروها، حسینیهها و محدوده کنار سرویسهای بهداشتی آن نیز به محل خواب تبدیل شده است.
مقامهای نامبردهشده در گزارش زندان تهران بزرگ
براساس اطلاعات منتقلشده از داخل زندان، افراد زیر در ساختار مدیریتی و حفاظتی زندان تهران بزرگ و تیپ ۵ مسئولیت دارند:
نام مسئولیت گزارششده
علی دیوانیمدبر رئیس زندان تهران بزرگ
جلیلوند رئیس تیپ ۵
تیموری رئیس سالن ۲ تیپ ۵
کاکاوند رئیس حفاظت تیپ ۵
رستمی مسئول حفاظت کل زندان تهران بزرگ
مدیریت زندان و مسئولان حفاظت موظفاند درباره فروش امکانات، ورود تلفن همراه و مودم، گردش مبالغ کلان، دسترسی گسترده به مواد مخدر و تبعیض میان زندانیان پاسخگو باشند. حجم و استمرار تخلفات گزارششده این پرسش را مطرح میکند که چنین شبکهای چگونه میتواند بدون اطلاع یا قصور مقامهای مسئول فعالیت کند.
تقسیمبندی تیپها؛ از «قبرستان زندانیان» تا بلاتکلیفیتیپ یک محل نگهداری زندانیان متهم یا محکوم به سرقت است که شماری از آنان محکومیتهای ۱۰ تا ۱۵ ساله دارند. زندانیان این بخش، بهدلیل انزوا، بستهبودن مسیر ارتباطی و دشواری خروج از شرایط موجود، آن را «قبرستان زندانیان» مینامند.
تیپ دو نیز به زندانیان دارای اتهام سرقت اختصاص یافته است. تیپ سه قرنطینه ورودی زندان است و زندانیان تازهوارد باید روزهای نخست را در آن سپری کنند.
در تیپ چهار، زندانیان دارای پروندههای مرتبط با درگیری و حمل یا نگهداری سلاح نگهداری میشوند. تیپ شش نیز محل نگهداری زندانیان بلاتکلیف است؛ افرادی که هنوز حکم قطعی دریافت نکردهاند و پس از تعیین تکلیف پرونده به تیپهای دیگر منتقل میشوند.
اما تیپ پنج، محل نگهداری متهمان و محکومان مالی، از نظر ساختار اقتصادی و امکانات با سایر تیپها تفاوت آشکار دارد. همین تفاوت، تیپ ۵ را به کانون اصلی گزارشهای مربوط به فساد، خریدوفروش امکانات و تبعیض تبدیل کرده است.
تیپ ۵؛ زندانی برای فقرا و اقامتگاهی لوکس برای ثروتمندانبراساس گزارش دریافتی، تیپ ۵ دو چهره کاملاً متفاوت دارد. در یک یا دو سالن، زندانیان درگیر مصرف متادون، قرصهای مخدر و مواد روانگردان در شرایطی مشابه سایر تیپهای شلوغ و غیربهداشتی نگهداری میشوند. در بخشهای دیگر، زندانیان متمول با پرداخت مبالغ کلان امکاناتی در اختیار دارند که برای دیگران دستنیافتنی است.
در این تیپ، ورود زندانی جدید به برخی سالنها و اتاقهای خاص منوط به پرداخت «ورودی» است. گزارش تازه از مبالغ میلیاردی برای ورود به بعضی سالنها حکایت دارد. در ادامه نیز تلفن همراه، مودم، تلویزیون هوشمند و دیگر امکانات ممنوعه یا محدودشده در اختیار پرداختکنندگان قرار میگیرد.
اتاقهای موسوم به «ویآیپی» بخش دیگری از این ساختار هستند. مبلغ ورودی این اتاقها دستکم ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان اعلام شده و زندانی برای ادامه اقامت باید هر هفته بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان دیگر بپردازد.
این وضعیت در حالی است که زندانیان کمبضاعت حتی تخت ندارند و مجبورند در اتاق، راهرو، حسینیه یا کنار سرویسهای بهداشتی روی زمین بخوابند. گزارشهای پیشین نیز از فروش تخت، اتاق بهتر، تماس و ملاقات و اختصاص شماری از اتاقها به زندانیان متمول خبر داده بودند.
فساد و شبکه فروش مواد مخدر
گزارش تازه مدعی است فروش مواد مخدر در زندان تهران بزرگ به یک فعالیت پردرآمد تبدیل شده و با اطلاع برخی مسئولان زندان و تیپها ادامه دارد. شیشه، قرصهای روانگردان و انواع دیگر مواد مخدر بهصورت گسترده و حتی علنی در تیپهای مختلف در دسترس است.
براساس این اطلاعات، بخشی از درآمد حاصل از فروش مواد مخدر در شبکهای متشکل از عوامل داخل بندها و برخی کارکنان یا مسئولان زندان توزیع میشود. این ادعاها بهدلیل بستهبودن زندان بر نهادهای مستقل هنوز در یک تحقیقات بیطرفانه قضایی بررسی نشدهاند؛ اما تکرار گزارشهای مشابه، ضرورت تحقیق فوری، حفاظت از منابع اطلاعرسانی و انتشار عمومی نتایج را برجسته میکند.
پیشتر نیز خانواده زندانیان از گردش مواد مخدر، اخاذی و همکاری احتمالی برخی کارکنان با شبکههای غیررسمی داخل بندها خبر داده بودند.
۲۵ زندانی در اتاقی با ۱۵ تختهر تیپ زندان تهران بزرگ دارای ۱۰ سالن و هر سالن شامل ۱۶ اتاق است. در هر اتاق ۱۵ تخت قرار دارد؛ یعنی ظرفیت تختهای هر سالن حدود ۲۴۰ نفر است. بااینحال، در هر اتاق حدود ۲۵ زندانی نگهداری میشوند و دستکم ۱۰ نفر فاقد تخت هستند.
جمعیت هر سالن در گزارش تازه بین ۴۵۰ تا ۵۰۰ نفر اعلام شده است؛ تقریباً دو برابر ظرفیت اسمی. زندانیانی که در اتاق جا نمیشوند، در راهروها، حسینیهها و فضاهای مجاور سرویسهای بهداشتی بهشکل فشرده کنار یکدیگر میخوابند.
هر تیپ از تیپ دیگر فاصله زیادی دارد و ارتباط میان آنها محدود است. سالنهای هر تیپ نیز با وجود مجاورت، ارتباط مستقیمی با یکدیگر ندارند. این جداسازی، انتقال اطلاعات و پیگیری جمعی مشکلات را دشوارتر کرده و هر سالن را به فضایی بسته و دور از نظارت تبدیل میکند.
گزارشهای قبلی نیز از جمعیت حدود ۴۰۰ نفری در سالنهایی با ۲۴۰ تخت، کفخوابی گسترده و استفاده از راهروها و حسینیه برای خواب خبر داده بودند.
گزارشها و اخبار مرتبط با نقض حقوق بشر در ایران
لیست و مشخصات کامل زندانیان سیاسی اعدام شده از سال ۱۴۰۰ تا کنون
فهرست جامع زندانیان محکوم به اعدام – زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات ۱۴۰۴
آرشیو قضات مرگ قضات صادر کننده احکام اعدام در ایران
آخرین خبرهای بازداشت شدگان اعتراضات
جهان بداند در ایران چه گذشت! فیلمهای تکاندهنده + فیلمهای افزوده جدید از کشتار اعتراضات سراسری ۱۴۰۴
خاوران؛ از گورهای جمعی قتلعام ۱۳۶۷ تا دیوارکشی و محاصره دادخواهی + ۳بعدی خاوران
غلامرضا سرلک، مدیرکل زندانهای سمنان شد | اعدام ۸۶ زندانی و گزارشهای آزار در دوره مدیریت گلستان
سرویسهای خراب، حمام سرد و شیوع ساس و گال
برای هر سالن با ۴۵۰ تا ۵۰۰ زندانی تنها ۱۲ سرویس بهداشتی وجود دارد. معمولاً دستکم دو سرویس خراب و غیرقابل استفاده است. یک سرویس نیز به وکیلبند و افراد هماتاقی او اختصاص یافته و سایر زندانیان اجازه استفاده از آن را ندارند.
در مجموعه سرویسها تنها یک توالت فرنگی وجود دارد. نظافت و ضدعفونی منظم انجام نمیشود و خرابیها نیز برای مدت طولانی بدون تعمیر باقی میمانند. تراکم شدید، آلودگی محیط و کمبود امکانات شستوشو باعث گسترش ساس، گال و بیماریهای پوستی شده است.
هر سالن ۱۲ حمام دارد که یکی از آنها نیز در اختیار وکیلبند قرار گرفته و شماری از حمامهای دیگر خراب هستند. در زمستان آب گرم کافی وجود ندارد. اگر برخی زندانیان در تابستان بتوانند با آب سرد استحمام کنند، در فصل سرما همین امکان نیز برای بسیاری عملاً از بین میرود.
فروشگاه گران؛ فشار مضاعف بر زندانیان و خانوادههافروشگاه هر تیپ تنها تعداد محدودی کالا عرضه میکند. اجناس با قیمتهایی بالاتر از بیرون فروخته میشوند و در مواردی قیمت دریافتی با قیمت درجشده روی کالا تفاوت دارد. کیفیت برخی اقلام نیز بسیار پایین توصیف شده است.
وقتی غذای زندان ناکافی یا غیرقابلمصرف است، زندانی ناچار میشود نیازهای اولیه خود را از همین فروشگاه تهیه کند. بنابراین گرانی فروشگاه تنها یک تخلف اقتصادی نیست؛ بلکه فشار مستقیم بر زندانیان و خانوادههایی است که باید هزینه نگهداری عضو زندانی خود را نیز بپردازند.
در گزارشی پیشین، هزینه غذای قابلمصرف برای هر زندانی در تیپ ۵ هفتهای سه میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و ماهانه حدود ۱۴ میلیون تومان اعلام شده بود. زندانیانی که توان پرداخت ندارند ناچار به مصرف جیره کمکیفیت و ناکافی زندان هستند.
نقض تفکیک جرائم و فشار بر زندانیان سیاسی
زندانیان سیاسی و بازداشتشدگان اعتراضات در کنار متهمان و محکومان جرائم دیگر نگهداری میشوند و اصل تفکیک جرائم رعایت نمیشود. این وضعیت، زندانیان سیاسی و معترضان را در معرض ناامنی، درگیری، فشار و تهدید قرار میدهد.
ملاقات هر تیپ در دو روز هفته انجام میشود و سالنها برنامه جداگانه دارند. ملاقات حضوری نیازمند درخواست زندانی است، اما در عمل بیشتر به کسانی داده میشود که بیش از یک یا دو سال در زندان بودهاند. بنابراین همه زندانیان، بهویژه تازهواردان و افراد بلاتکلیف، از امکان ملاقات حضوری منظم برخوردار نیستند.
بررسی حقوقی وضعیت زندان تهران بزرگ بر اساس قوانین داخلیقوانین دیکتاتوری حاکم بر ایران بهدلیل محدودکردن حقوق انسانها و مغایرت با معیارهای دادرسی عادلانه همواره مورد انتقاد بودهاند. بررسی وضعیت براساس قوانین داخلی به معنای تأیید این قوانین نیست؛ بلکه نشان میدهد حتی مقررات موجود نیز رعایت نشدهاند.
اصل ۳۹ قانون اساسی هتک حرمت و حیثیت زندانی را ممنوع کرده است. آییننامه اجرایی سازمان زندانها نیز مسئولان را موظف به تأمین محل خواب، غذای کافی، بهداشت، درمان، ملاقات و تفکیک زندانیان میکند. فروش تخت و امکانات، نگهداری چندبرابر ظرفیت، محرومیت از آب گرم، دسترسی گسترده به مواد مخدر و تبعیض مالی، با این تکالیف تعارض آشکار دارد. مقامهای مدیریتی و حفاظتی نیز در برابر تخلفات مستمر، مسئولیت نظارتی و پاسخگویی دارند.
بررسی وضعیت از منظر حقوق بشر
شرایط گزارششده در زندان تهران بزرگ (فشافویه) با مواد ۷ و ۱۰ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی درباره منع رفتار تحقیرآمیز و لزوم رفتار انسانی با افراد محروم از آزادی مغایرت دارد.
قواعد نلسون ماندلا بر فضای کافی، تخت جداگانه، نظافت، حمام، سرویس بهداشتی سالم، غذای کافی، آب آشامیدنی، خدمات درمانی و تماس منظم با خانواده تأکید میکنند. کفخوابی گسترده، خوابیدن کنار سرویسهای بهداشتی، شیوع گال و ساس، نبود آب گرم و تبدیل حقوق اولیه به کالایی برای فروش، نقض کرامت انسانی زندانیان است. همچنین نگهداری زندانیان سیاسی در کنار محکومان جرائم دیگر، آنان را در معرض خطر قرار میدهد. وضعیت زندان تهران بزرگ نیازمند بازدید فوری یک هیأت مستقل، تحقیق درباره شبکههای مالی و مواد مخدر و پاسخگویی همه مقامهای مسئول است.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک













هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر