در حالی که در آذر ۱۴۰۳ مجموعاً ۱۴۴ نفر اعدام شده بودند، شمار اعدامها در آذر امسال بیش از دو و نیم برابر افزایش یافته است
کانون حقوق بشر ایران، جمعه ۵ دیماه ۱۴۰۴ – با بررسیهای انجام شده توسط گروه تحقیق کانون حقوق بشر ایران، آذرماه ۱۴۰۴ با ثبت دستکم ۳۶۳ مورد اعدام در زندانها و میادین عمومی شهرهای مختلف ایران، به یکی از خونبارترین ماهها از نظر اجرای مجازات مرگ در سه دهه اخیر تبدیل شد. بررسی دادههای موجود نشان میدهد که بهطور متوسط، روزانه بیش از ۱۲ نفر در این ماه اعدام شدهاند. رقمی نگرانکننده که بیانگر تشدید کمّی و کیفی استفاده از مجازات اعدام است. این آمار نهتنها از نظر عددی قابل توجه است، بلکه از منظر پراکندگی جغرافیایی، تنوع اتهامات و گروههای اجتماعی هدف نیز حاوی نشانههای هشداردهندهای است.
افزایش بیش از دو و نیم برابری اعدامها نسبت به سال گذشته
مقایسه آمار اعدامهای آذر ۱۴۰۴ با مدت مشابه در سال ۱۴۰۳، ابعاد این جهش را روشنتر میکند. در حالی که در آذر ۱۴۰۳ مجموعاً ۱۴۴ نفر اعدام شده بودند، شمار اعدامها در آذر امسال بیش از دو و نیم برابر افزایش یافته است. این رشد ناگهانی، پرسشهای جدی درباره سیاستهای کیفری، روند رسیدگیهای قضایی و استفاده فزاینده از اعدام بهعنوان ابزار کنترل اجتماعی مطرح میکند.
پراکندگی جغرافیایی و تمرکز در چند استان
اعدامها در آذرماه در دستکم ۶۴ شهر از ۳۱ استان کشور انجام شده است؛ موضوعی که نشان میدهد اجرای مجازات مرگ به پدیدهای فراگیر در سطح ملی تبدیل شده است. با این حال، تمرکز بالاتر اعدامها در استانهای فارس، خراسان رضوی، لرستان، خوزستان و اصفهان قابل توجه است. این تمرکز میتواند بازتابدهنده سیاستهای منطقهای سختگیرانهتر، حجم بالاتر پروندههای کیفری خاص یا ضعف سازوکارهای پیشگیرانه در این مناطق باشد.
بررسی ترکیب جمعیتی اعدامشدگان نشان میدهد که اقلیتهای قومی و اتباع خارجی سهم قابل توجهی از این آمار را به خود اختصاص دادهاند. در میان اعدامشدگان، دستکم ۱۶ زندانی بلوچ، ۳۳ زندانی کرد و ۸ تبعه افغانستان حضور دارند. این آمار، بار دیگر بحث تبعیض ساختاری، دسترسی نابرابر به دادرسی عادلانه و آسیبپذیری مضاعف این گروهها را در برابر مجازات اعدام برجسته میکند. سن اعدامشدگان نیز بین ۲۲ تا ۵۵ سال گزارش شده که نشاندهنده حذف گسترده نیروهای در سنین فعال اجتماعی و اقتصادی است.
زنان و مجازات مرگ؛ چهرهای کمتر دیدهشده اما رو به افزایش
در آذر ۱۴۰۴، دستکم ۱۰ زن در زندانهای مختلف اعدام شدند؛ آماری که هرچند نسبت به مردان کمتر است، اما از روندی نگرانکننده حکایت دارد. زنانی چون مینا صدوقی، مهین رحیمی، رعنا فرجاوغلی، الناز عزیزی و دیگران، عمدتاً با اتهاماتی نظیر قتل یا جرایم مرتبط با مواد مخدر اعدام شدند. اعدام زنان، بهویژه در شرایطی که بسیاری از آنان با زمینههای پیچیده خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی روبهرو بودهاند، پرسشهای جدی درباره فقدان رویکردهای حمایتی و بازپرورانه در نظام کیفری مطرح میکند.
اسامی زنان اعدام شده در زیر آمده است:
مینا صدوقی: ۴۱ساله بود و در تاریخ ۵آذر۱۴۰۴، به اتهام مرتبط با مواد مخدر در زندان مرکزی شیراز اعدام شد.
مهین رحیمی: وی در تاریخ ۵آذر۱۴۰۴، به اتهام قتل در زندان مرکزی مشهد اعدام شد.
رعنا فرج اوغلی: وی در تاریخ ۱۲آذر۱۴۰۴، به اتهام قتل در زندان مرکزی تبریز اعدام شد.
۱نفر: وی در تاریخ ۱۲آذر۱۴۰۴، به اتهام مرتبط با مواد مخدر در زندان مرکزی مشهد اعدام شد.
الناز عزیزی: وی در تاریخ ۱۹آذر۱۴۰۴ ، به اتهام قتل در زندان مرکزی مشهد اعدام شد.
صدیقه قربانی: ۲۹ساله بود و در تاریخ ۲۲آذر۱۴۰۴، به اتهام قتل در زندان مرکزی ارومیه اعدام شد.
حمیده جباری: ۴۶ساله بود و در تاریخ ۲۲آذر۱۴۰۴، به اتهام قتل در زندان مرکزی قم اعدام شد.
راضیه عباسی: ۴۰ساله بود و در تاریخ ۲۶آذر۱۴۰۴، به اتهام قتل در زندان قزلحصار اعدام شد.
مهین رشیدی: ۳۹ ساله که درتاریخ ۲۶ آذرماه ۱۴۰۴، به اتهام مرتبط با مواد مخدر در زندان مرکزی شیراز اعدام شد.
مهدیه کیهانی: ۴۱ ساله که در تاریخ ۳۰آذرماه ۱۴۰۴، به اتهام قتل در زندان مرکزی همدان اعدام شد.
اجرای دستکم سه مورد اعدام در ملأعام در آذرماه، بعد دیگری از تشدید سیاست اعدام را آشکار میسازد. اعدام افرادی چون مصطفی ۲۷ ساله در بسطام سمنان و محمد ذاکری در برازجان، نشان میدهد که همچنان از اعدام علنی بهعنوان ابزاری برای ایجاد ترس عمومی و نمایش قدرت استفاده میشود. این شیوه، علاوه بر پیامدهای روانی سنگین برای جامعه، بهویژه کودکان و نوجوانان، کارآمدی بازدارنده آن نیز بهشدت محل تردید است. اعدامها در ملاءعام به شرح زیر است:
مصطفی (نام خانوادگی نامشخص): وی ۲۷ساله بود و در تاریخ ۴آذر۱۴۰۴ به اتهام تجاوز در ملاءعام در بسطام سمنان اعدام شد.
یک نفر: در تاریخ ۱۱آذر۱۴۰۴ به اتهام قتل در ملاءعام در سمنان اعدام شد.
محمد ذاکری: در تاریخ ۱۱آذر۱۴۰۴ به اتهام قتل و تجاوز در ملاءعام در برازجان اعدام گردید.
روزهای اوج اعدام؛ نشانهای از شتاب در اجرای احکام
بررسی توزیع زمانی اعدامها نشان میدهد که برخی روزها بهطور خاص با اوج اجرای احکام مرگ همراه بودهاند. روز ۱۱ آذر با ۳۲ اعدام، روز ۲۶ آذر با ۳۱ اعدام و روزهای ۵ و ۱۹ آذر هر کدام با ۲۶ اعدام، از جمله روزهای کمسابقه در این زمینه محسوب میشوند. این تمرکز زمانی میتواند نشانهای از شتابزدگی در اجرای احکام یا تلاش برای بستن پروندههای انباشته باشد؛ امری که خود نگرانیها درباره کیفیت رسیدگی قضایی را افزایش میدهد.
اعدام ۲۵ زندانی از جمله یک زن در سبزوار، بم، کنگان، گرگان، بندرعباس، گناباد، قزلحصار کرج، مشهد، رشت، سمنان، اصفهان، دورود، مهاباد، بروجرد و زاهدان
اعدام ۲۵ زندانی
کارشناسان حوزه حقوق بشر و تحلیلگران سیاسی میگویند افزایش کمسابقه اعـدام در ماههای اخیر، با وضعیت شکننده داخلی دیکتاتوری مذهبی مرتبط است.
چند عامل در این میان برجسته است:
۱. فشارهای اقتصادی شدید بر جامعه
۲. انباشت نارضایتی اجتماعی پس از اعتراضات سالهای گذشته
۳. انزوای بینالمللی حاکمیت
۴. بحران مشروعیت سیاسی
در چنین شرایطی، دستگاه امنیتی-قضایی زیر نظر حاکمیت، اجرای اعـدام را بهعنوان ابزار بازدارنده و راهی برای ایجاد رعب و کنترل اجتماعی بهکار میگیرد. با این حال شواهد نشان میدهد که اثرگذاری این سیاستها کاهش یافته و جامعه دیگر نسبت به این حجم از سرکوب واکنش منفعلانه ندارد.
تحلیلگران همچنین معتقدند که افزایش تعداد اعـدامها، بخشی از تلاش حاکمیت برای پیشگیری از شکلگیری موجهای اعتراضی جدید است؛ موجهایی که پس از سال ۱۴۰۱ به یکی از جدیترین چالشهای ساختاری دیکتاتوری مذهبی تبدیل شد.
مجموعه دادههای آذر ۱۴۰۴ نشان میدهد که اعدام نهتنها همچنان یکی از ابزارهای اصلی سیاست کیفری است، بلکه با سرعت و گسترهای نگرانکننده در حال گسترش است. افزایش چشمگیر آمار، حضور پررنگ اقلیتها و زنان، و تداوم اعدام در ملأعام، همگی از بحرانی عمیق در مواجهه با جرم و مجازات حکایت دارند. این روند، بیش از هر زمان دیگری ضرورت بازاندیشی جدی در استفاده از مجازات اعدام و توجه به راهکارهای انسانیتر و مؤثرتر را برجسته میکند.
اعدام ۹ زندانی در بجنورد، ساری، فردوس، رشت، بهبهان، تایباد، ماهشهر و بوکان
سالار طاهرافشار؛ پروندهسازی در زندان، صدور حکم یک سال حبس جدید
اجرای گسترده و فزاینده اعـدامها در آبان ۱۴۰۴ نقض مستقیم استانداردهای بینالمللی حقوق بشر است.
مواد نقضشده:
ماده ۳ اعلامیه جهانی حقوق بشر — حق حیات:
اجرای صدها اعـدام در یک ماه، بهویژه در غیاب دادرسی عادلانه، نقض آشکار حق بنیادی حیات است.
ماده ۵ — منع شکنجه و رفتارهای ظالمانه:
بسیاری از متهمان پیش از ثبت حکم، تحت فشار، تهدید یا بازجوییهای خشن قرار میگیرند و گزارشهای متعددی از اعترافات اجباری وجود دارد.
ماده ۱۰ — حق دادرسی عادلانه:
دسترسی محدود به وکیل، جلسات دادرسی کوتاه، و عدم امکان دفاع مؤثر، از موارد متداول در پروندههای منجر به اعـدام است.
ماده ۷ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی — منع اجبار:
استفاده از اعترافات تحت فشار در صدور حکم اعـدام، نقض این ماده است.
ماده ۱۴ — دادرسی عادلانه و علنی:
بسیاری از جلسات دادگاه در پشت درهای بسته برگزار میشود و متهمان امکان ارائه دفاع مؤثر ندارند.
کانون حقوق بشر ایران را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید:
تلگرام / ایکس / اینستاگرام / یوتیوب / فیسبوک
.jpg)
.jpg)
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر